قاره آسیا

آسیا کهنترین و پهناورترین قاره جهان است که مساحت آن ۳، ۴۳ میلیون کیلومتر مربع بوده و جمعیت این قاره حداقل ۳، ۳ میلیارد نفر است. بزرگ‌ترین و پرشمارترین کشورهای جهان در این قاره‌اند. آسیا به همراه اروپا خشکی بزرگ اوراسیا را می‌سازند. این قاره از شمال به اقیانوس منجمد شمالی، از جنوب به اقیانوس هند، از شرق به اقیانوس آرام و از غرب به دریای مدیترانه و بخش میانی روسیه مرزبندی شده‌است.

آسیا را از اروپا کوههای اورال و دریاچه‌های خزر، سیاه و ازوف جدا می‌نمایند، مرز بین آسیا و آفریقا همانا کانال سوئز بوده و آمریکای شمالی را از آسیا تنگه برینگ جدا می‌سازد.

۴/۳ قاره آسیا را کوههای بلند و تپه‌ها تشکیل می‌دهند، بلندترین رشته‌کوه‌های این قاره عبارت اند از هیمالیا، قراقروم، پامیر، تیانشان، هندوکش، قفقاز بزرگ، و التای. همچنین سلسله کوههنسبتاً کمتر در این قاره واقع بوده که مهم‌ترین آنها را رشته‌کوههای تبت، ایران، ارمنستان، و آسیای صغیر تشکیل می‌دهند. قاره آسیا در کنار اروپا می‌باشد. بیشتر جمعیت آسیا را چین وهند تشکیل می‌دهد.فلات های اسیا از غرب به شرق عبارت‌اند از اناتولی ایران تبت و مغولستان ناهمواریهای اسیا ۱ فلاتها:شامل فلاتهای بلند با ارتفاع زیاد و فلاتهای کم ارتفاع قدیمی ۲ سرزمینهای پهناور و پست جلگه‌ای در شمال و جنوب اسیا ۳ سرزمین های دارای کوه‌های اتش فشانی”’

آسیا را سرزمین کوهستان هاو رودخانه های بزرگ می پندارند. کوهستان هایی بلند و سر به فلک کشیده و رودخانه هایی طویل که از کشتزار های حاصل خیز می گذرند. آسیا را سرزمین جنگل های بارانی و شهرهای پرجعمیت می دانند. جنگل های پر باران حاره ای مملو از جانوران ناشناخته و شهر های عظیم پرجمعیت را در آسیا می توان مشاهده کرد. همه ی آنچه گفته شد برای آسیامتصور می گردد. اما شماهم درباره ی آسیا نظر هایی را خواهید داشت.

 

آسيا سرزمین حداکثرها

آسیاسرزمین بی نهایت ها است. چرا که در بین هفت قاره ی زمین، بزرگ ترین قاره محسوب می شود. در حقیقت سی درصد سطح زمین را آسیا در برمی گیرد. آسیا به انداره ای بزرگ است که در غرب با اروپا و تقریبا در شرق با آمریکای شمالی ملاقات می کند. در شمالی ترین نقطه ی آسیا سرزمین های وسیع یخ زده ی سیبری و در جنوب آن جنگل های نمناک حاره ای مالزی واندونزی قرار دارند. آسیا دارای شهرهایی بزرگ و پرجمعیت مانند بمبئی در هند می باشد. از ده رودخانه ی بزرگ دنیا، هفت رودخانه ی آن در آسیا قرار دارند. رودخانه هایی مانند سند، دجله و فرات، سیجون و جیحون، اُب و لنا و هوانگهو شبکه ی آبی وسیعی را در قاره آسیا بوجود آورده اند.

بلندترین قلۀ جهان( اورست ) به ارتفاع ۸٬۸۴۸ متر و گودترین دریاچه‌ای دنیا (آمور) به عمق ۱٬۶۲۰ متر نیز در قاره آسیا قرار دارند.

در هر لحظه ای که در نظر بگیریم، مکان هایی در آسیا وجود دارند که بسیار داغ بوده و در برابر آن نقاطی نیز هستند که بسیار سرد می باشند. همچنین در آن واحد سرزمین هایی را می توان مشاهده کرد که کاملاً خشک هستند و در برابر آن نقاطی که بسیار بارانی و مرطوب می باشند.

دریاچه خزر به عنوان بزرگترین دریاچه ی جهان، در این قاره قرار دارد.

 

 

گهواره ی تمدن ها:

 

باستان شناسان نشانه هایی از قدیمی ترین شهرهای شناخته شده را در خاورمیانه به دست آورده اند. قدیمی ترین شهر جهان جریکو  است. جریکو شهری در ساحل غربی رودخانه اردن، بین اسرائیل و اردن  می باشد. قدمت این شهر به هزاره هشتم قبل از میلاد بر می گردد.

اغلب خاورمیانه را گهواره تمدن ها می نامند. در این جا ( سرزمین بین النهرین) بود که انسان برای نخستین بار به صورت گروهی یکجانشین شد و  به رشد دانه ها و کشاورزی پرداخت. این واقعه به بیش از ده هزار پیش برمی گردد. چین و هند نیز از دیگر منزلگاه های نخستین تمدن های بزرگ به شمار می روند.

 

 ادیان بسیار:

 

آیا می دانید که بزرگترین ادیان جهان ابتدا از آسیا برخاستند. خاورمیانه زادگاه ادیان اسلام، مسیحیت و یهودیت می باشد. هند منزلگاه باستانی آئین هندو و مذهب بودا است. هنوز هم این ادیان از سوی میلیون ها نفر در آسیا پیروانی را داراست. گاهی اوقات این دین ها منشاء کشمکش های بزرگ در بین اجتماعات آسیایی می باشند.

 

زبان:

زبان های مردم آسیا از حیث تعداد صحبت کنندگان به آن زبان از این قرار است: عربی ۱۴ کشور- انگلیسی ۱۳ کشور – فارسی ۶ کشور- چینی ۶ کشور – هندی ۵ کشور – ماله ای ۴ کشور –ترکی ۳ کشور – فرانسه ۳ کشور – کره ای ۲ کشور – مغولی ۲ کشور – تبتی ۲ کشور و زبانهای عبری، پشتو، اندونزی، برمه ای، بنگالی، اردو، تایلندی،ژاپنی، هلندی، سیلانی، تاگالوگه، اسپانیایی، یونانی، کامبوجی، لائوسی، نپالی، آنامی و روسی نیز هر کدام یک کشور. البته نباید از نظر دورداشت که تعداد زبانهای محلی که مردم ممالک آسیائی به آن صحبت میکنند بسیار زیاد است که در این فهرست بحساب نیامده اند و ممالکی که دارای متملکین به زبانهای مختلف هستند هر یک دو یا چند بار حساب شده اند.

نژاد:

تیره های نژاد مردم آسیا به این ترتیب توزیع شده اند – زرد۲۰ کشور سامی۱۳ کشور- سفید آریایی ۱۲ کشور- هندی ۵ کشور- سیاه ۴ کشور – زرد ماله ۲ کشور و نژادهای تائی ، ایکوریت و لاتینی هرکدام در یک کشور و نژادهای فرعی از دیگر نژادهای (مثل تاجیک که از نژاد سفید) در این محاسبه منظور نشده اند.

 

 

دریاچه ها:

در آسیا دریاچه های زیادی وجود دارد ولی مهمترین این دریاچه ها عبارتند از ۱– تایمر در شمال سیبری۲- بایکال در جنوب سیبری ۳- بالخش در قزاقستان شوروی ۴- اورال در شمال ازبکستان شوروی ۵- ایسیک کول در شمال قرقیزستان شوروی ۶- خزر در شمال ایران ۷- رضاییه (ارومیه فعلی) در شمالغربی ایران۸- جلیله در جنوب غربی سوریه ۹- بحر المیت در جنوب اردون ۱۰- وان در مشرق ترکیه ۱۱- توز TUZ در ترکیه ۱۲- تونل (TONL) در مغرب کامبوج ۱۳- کوکونور در شمال چین کمونیست ۱۴- خانکا در مغرب دشت سیبری (بزرگترین دریاچه قاره آسیا دریاچه خزر است).

 

جزیره ها:

اگر جزایر بیشماری را که در اقیانوس آرام و در جنوب شرقی آسیا قرار گرفته و جز ممالک فلیپین و اندونزی هستند به حساب نیاوریم ، جزایر بزرگ آسیا عبارتند از ۱-نووایاسورنایا در شمال سیبری۲- نیو سیبریسکی در شمال سیبری ۳- قبرس در جنوب ترکیه ۴- سیلان در جنوب هندوستان ۵- هاینان در جنوب چین کمنیستی ۶- سنگاپور در جنوب مالزی ۷- جاوه در اندونزی ۸- سوماترا در اندونزی ۹- برئنو در اندونزی ۱۰- فورموز در مشرق چین ۱۱- سلب در اندونزی ۱۲- بحریندر جنوب ایران ۱۳- شی کوکو در ژاپن ۱۴- کیوشو در ژاپن ۱۵- هن شیو در ژاپن۱۶-هوکائیدو در ژاپن (بزرگترین جزیره های آسیا برنئواست)

شبه جزیره ها:

بزرگترین و مهمترین شبه جزیره های آسیا از اینقرار است: ۱- هندو چین در اقیانوس هند ۲- دکن در اقیانوس هند ۳- عربستان در اقیانوس هند ۴- عمان در خلیج همیشه فارس ۵—ترکیه در شمال مدیترانه۶- کره در اقیانوس آرام ۷- کامچا تکا در اقیانوس آرام بزرگترین شبه جزیره ها عربستان است.

مجمع الجزیر:

در آسیا تنها ۴ مجمع الجزیره وجود دارد که هرکدام آنها تشکیل یک دولت مستقل داده اند این مجمع الجزایر عبارتند از ۱- ژاپن در اقیانوس آرام ۲- فیلیپین در اقیانوس آرام ۳- اندونزی در اقیلنوس آرام ۴- مالدیو در اقیانوس هند (بزرگترین مجمع الجزایر اندونزی می باشد)

دریاها :

اغلب دریاهای قاره آسیا، حزء دریاهای کناری هستند و ، از دو اقیانوس آرام و هند منشعب میشوند. مهمترین دریاهای قاره آسیا عبارتند از : ۱- دریا سرخ یا بحر احمر در اقیانوس هند ۲- دریای عرب در اقیانوس هند ۳- دریای عمان در اقیانوس هند ۴- دریای اندامان ۵- دریای چین جنوبی ۶- دریای جاوه ۷- دریای فلورس ۸- دریای باندا ۹- دریای کرام ۱۰- دریای سلب ۱۱- دریای سولو ۱۲- دریای تیمور۱۳- دریای آرافورا ۱۴- دریای چین غربی ۱۵-دریای زرد ۱۶- دریای ژاپن (که همه این دریاها جزء اقیلنوس آرام هستند) ۱۷- دریای اختسک در اقیانوس منجمد شمالی(بزرگترین دریاها، دریای چین جنوبی است).

 

خلیج ها :

تنها ۴ خلیج مهم در آسیا وجود دارد که عبارتنداز ۱- خلیج همیشه فارس در جنوب ایران ۲- خلیج بنگال در مشرق هندوستان ۳- خلیج سیام در جنوب تایلند ۴-خلیج تونکن در جنوب چین ،بزرگترین خلیج های آسیا خلیج بنگال است.

 

اقیانوسها:

سه اقیانوس بزرگ جهان ، در سه قسمت آسیا واقع شده اند که عبارتند از ۱- اقیانوس منجمد شمالی در شمال آسیا ۲- اقیانوس آرام در مغرب آسیا ۳- اقیانوس هند در جنوب آسیا.

 

تنگه ها و باب ها:

مهمترین راهای آبی که در آسیا ، واسطه ارتباط میان دو اقیانوس هستند از اینقرارند: ۱- باب المندب بین دریای سرخ و دریای عرب ۲- هرمز بین خلیج فارس و دریای عمان ۳- مالاکا بین دریای اندامان و جاوه ۴- ماکاسار بین دریای جاوه و دریای سلب ۵- کره بین دریای ژاپن و دریای چین غربی ۶- پروس بین دریای اختسک و دریای ژاپن.

کوه ها :

بطوریکه قبلا هم اشاره شد، هیچکدام از قاره های جهان ، خصوصیات کوههای آسیا را ندارند زیرا مرتفع ترین کوهها و قله های جهان در این قاره هستند. ده قله مرتفع در آسیا که هرکدام متعلق به سلسله کوهی جداگانه هستند عبارتند از:

  • قله اورست ۸۸۸۲ متر جزء رشته کوههای هیمالیا در شمال هندوستان و نپال
  • قله گودوین اوستن ۸۶۱۱ متر جزء کوههای قراقروم در کشمیر
  • قله مالکو ۸۴۷۲ جزء کوههای هیمالیا در نپال
  • قله تریخ پیکو ۷۷۵۰ متر حزء کوههای هندو کوش درافغانستان
  • قله کونگور ۷۶۶۵متر جزء کوههای پامیر در تبت
  • قله پوبیدا ۷۴۳۹متر جزء کوههای تیان شان در ترکمنستان
  • قله خان تینگر ۶۹۹۵ متر جزء کوههای تیان شان در ترکنستان
  • قله دماوند ۵۶۷۱ جزء کوههای البرز شمال ایران
  • قله دنا ۵۲۰۰ جزء کوههای دینار در جنوب ایران
  • قله آرارات بزرگ ۵۱۶۵ متر جزء کوههای ارمنستان در ترکیه

رودها:

مهمترین رودهائی که در قاره آسیا جریان دارد عبارتند از :

  • رود اوبی ۵۵۰۰ کیلومتر در سیبری که به اقیانوس منجمد شمالی میریزد
  • رود ینی سئی ۵۵۰۰ کیلومتر در سیبری که به اقیانوس منجمد شمالی میریزد
  • رود یانگ تسه کیانگ ۵۰۰۰ کیلومتر در چین که به اقیانوس کبیر میریزد
  • رود مکونگ ۴۵۰۰ کیلومتر در هندوچین که به دریای چین جنوبی میریزد
  • رود آمور در چین که به دریای اختسک میریزد
  • رود لنا ۴۴۰۰ کیلومتر در سیبری که به اقیانوس منجمد شمالی میریزد
  • رود هوانگهو ۴۲۰۰ کیلومتر در چین که به اقیانوس کبیر میریزد
  • رود گنگ ۳۰۰۰ در هندوستان که به خلیج بنگال میریزد
  • رود سند ۳۱۸۰ کیلومتر در هندوستان که به دریای عمان میریزد
  • رود براهماپوترا ۲۹۰۰ کیلوتر در هندوستان که به خلیج بنگال میریزد

 

ممالک و مناطق آسیا به ترتیب مساحت:

درتنظیم این فهرست ، کلیه ممالک و سرزمین های مهم غیر مستقل و مستقل تحت الحمایه و مستعمره منظور شده اند و هدف، تعیین وسیعترین و کوچکترین سرزمینهای آسیاست. مساحت های یاد شده بر اساس برآورد منتشره از طرف سازمان ملل متحد ذکر شده اند ،جز ممالکی که دارای ستاره *هستند.

  • *سیبری ………………… با ۱۲٫۲۲۰٫۰۰۰ کیلومتر مربع
  • چین کمونیست …………… با ۹٫۵۶۰٫۷۷۹ کیلومتر مربع
  • هندوستان …………… با ۳٫۲۸۷٫۵۹۰ کیلومتر مربع
  • *قزاقستان …………… با ۲٫۷۱۵٫۱۰۰ کیلومتر مربع
  • عربستان …………… با ۲٫۱۴۹٫۶۹۰کیلومتر مربع
  • اندونزی…………… با ۲٫۰۴۲٫۲۴۰ کیلومتر مربع
  • جمهوری اسلامی ایران…………… با ۱٫۶۴۸٫۱۹۵ کیلومتر مربع
  • مغولستان …………… با ۱٫۵۶۵٫۰۰۰ کیلومتر مربع
  • جمهوری اسلامی پاکستان …………… با ۸۰۳٫۹۴۳ کیلومتر مربع
  • ترکیه …………… با ۷۸۰٫۵۷۶ کیلومتر مربع
  • افغانستان …………… با ۶۹۷٫۴۹۷ کیلومتر مربع
  • برمه …………… با ۶۷۶٫۵۵۲ کیلومتر مربع
  • تایلند …………… با ۵۱۴٫۰۰۰ کیلومتر مربع
  • *ترکمنستان …………… با ۴۸۸٫۱۰۰ کیلومتر مربع
  • *ازبکستان …………… با ۴۹۹٫۶۰۰ کیلومتر مربع
  • عراق …………… با ۴۴۴٫۴۴۶ کیلومتر مربع
  • ژاپن …………… با ۳۷۲٫۳۱۳ کیلومتر مربع
  • یمن جنوبی …………… با ۳۳۲٫۹۶۸ کیلومتر مربع
  • *ویتنام …………… با ۳۳۲٫۵۵۶ کیلومتر مربع
  • مالزی …………… با ۳۲۹٫۷۴۹ کیلومتر مربع
  • فیلیپین …………… با ۳۰۰٫۰۰۰ کیلومتر مربع
  • لائوس …………… با ۲۳۶٫۸۰۰ کیلومتر مربع
  • *عمان و مسقط …………… با ۲۱۲٫۴۰۰ کیلومتر مربع
  • *قرقیزستان …………… با ۱۹۸٫۵۰۲ کیلومتر مربع
  • یمن شمالی …………… با ۱۹۵٫۰۰۵ کیلومتر مربع
  • سوریه …………… با ۱۸۵٫۱۸۰ کیلومتر مربع
  • کامبوج …………… با ۱۸۱٫۰۳۵ کیلومتر مربع
  • بنگلادش …………… با ۱۴۳٫۹۹۸ کیلومتر مربع
  • *تاجیکستان …………… با ۱۴۳٫۱۰۰ کیلومتر مربع
  • نپال …………… با ۱۴۰٫۷۹۸ کیلومتر مربع
  • کره شمالی …………… با ۱۲۰٫۵۳۸ کیلومتر مربع
  • *کره جنوبی …………… با ۹۴٫۴۸۴ کیلومتر مربع
  • اردن هاشمی …………… با ۹۷٫۷۴۰ کیلومتر مربع
  • *آذربایجان …………… با ۸۶٫۵۹۹ کیلومتر مربع
  • *امارات متحده عربی (شامل شیخ نشین های ابوظبی، دوبی، شارجه، عمان ، ام القوین، راس الخیمه و فجیره که در جنوب خلیج فارس قرار دارند و مجموعا یک کشور را تشکیل داده اند.)۸۳٫۶۲۳ کیلومتر مربع
  • *گرجستان………….. ۶۹٫۸۴۹ کیلومتر مربع
  • سری لانکا………… ۶۵٫۶۱۰ کیلومتر مربع
  • *بوتان…………۴۷٫۰۰۰ کیلومتر مربع
  • *تایوان…………۱۸۲/۳۶ کیلومتر مربع
  • ارمنستان…………..۳۰٫۲۸۹ کیلومتر مربع
  • رژیم اشغالگر قدس(اسرائیل)…………..۲۰٫۷۰۰ کیلومتر مربع
  • جزایر تیمور(متعلق به کشور پرتغال)………۱۹٫۰۰۰ کیلومتر مربع
  • کویت(بدون احتساب مناطق بی طرف)…………۱۷٫۸۱۷ کیلومتر مربع
  • *قطر…………۱۱٫۰۰۰ کیلومتر مربع
  • لبنان………..۱۰٫۴۰۰ کیلومتر مربع
  • قبرس………..۹٫۲۵۱ کیلومتر مربع
  • *برونئی…………۵٫۷۶۵ کیلومتر مربع
  • *هنگ کنگ(تحت نظر دولت انگلستان)……..۱٫۰۱۳ کیلومتر مربع
  • *بحرین………….۶۲۲ کیلومتر مربع
  • سنگاپور…………۵۸۱ کیلومتر مربع
  • مالدیو………….۲۹۸ کیلومتر مربع

 

ممالک و مناطق آسیا به ترتیب جمعیت:

درتنظیم این فهرست ، کلیه ممالک و سرزمین های مهم غیر مستقل و مستقل تحت الحمایه و مستعمره منظور شده اند و هدف، تعیین پرجمعیت ترین و کم سکنه ترین سرزمینهای آسیاست. جمعیت های یاد شده بر اساس برآورد منتشره از طرف سازمان ملل متحد ذکر شده اند ،جز ممالکی که دارای ستاره * *هستند.

  • چین کمونیست
  • هندوستان
  • اندونزی
  • ژاپن
  • جمهوری اسلامی پاکستان
  • *ویتنام.
  • ترکیه      
  • فیلیپین  
  • تایلند
  • جمهوری اسلامی ایران
  • *کره جنوبی
  • برمه
  • *سیبری
  • افغانستان
  • کره شمالی
  • *تایوان .
  • سری لانکا
  • *قزاقستان
  • نپال
  • *ازبکستان
  • مالزی
  • عراق      
  • عربستان سعودی
  • سوریه
  • بنگلادش
  • یمن شمالی          
  • *آذربایجان
  • کامبوج
  • *گرجستان
  • *هنگ کنگ (متعلق به انگلستان )
  • *تاجیکستان
  • رژیم اشغالگر قدس (اسرائیل)
  • لائوس
  • *قرقیزستان .
  • اردن هاشمی
  • *ارمنستان•
  • لبنان
  • *ترکمنستان.
  • سنگاپور
  • یمن جنوبی
  • مغولستان
  • کویت
  • بوتان
  • امارات متحده عربی (شامل شیخ نشین های ابوظبی، دوبی، شارجه، عمان ، ام القوین، راس الخیمه و فجیره که در جنوب خلیج فارس قرار دارند و مجموعا یک کشور را تشکیل داده اند.)
  • *عمان و مسقط
  • قبرس  
  • بحرین  
  • قطر    
  • برونئی      
  • مالدیو
  • *جزایر تیمور(متعلق به کشور پرتغال)…….

       

منابع :

جغرافياي كامل جهان تاليف حبيب اله شاملوئي

دانشنامه آزاد ويكي پديا

دانشنامه آزاد رشد